“Viếng lăng Bác” – Lời tri ân xúc động dành cho Người
Tác giả Viễn Phương là một trong những cây bút nổi bật của nền thơ ca kháng chiến Việt Nam. Ông gắn liền với những vần thơ nhẹ nhàng mà sâu lắng, giàu cảm xúc và tinh thần yêu nước. Sau ngày đất nước thống nhất, năm 1976, Viễn Phương có dịp từ miền Nam ra thăm lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh – vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc. Chuyến viếng thăm đầy xúc động ấy đã trở thành nguồn cảm hứng để ông sáng tác bài thơ “Viếng lăng Bác”, ghi lại những cung bậc tình cảm thiêng liêng của một người con miền Nam đối với vị Cha già dân tộc. Tác phẩm không chỉ mang đậm dấu ấn cá nhân đầy cảm động của tác giả mà còn trở thành tiếng lòng chung của triệu triệu trái tim Việt Nam hướng về Bác Hồ kính yêu.
Mở đầu bài thơ, Viễn Phương khắc họa quang cảnh quanh lăng Bác trong một buổi sớm với hình ảnh thân quen:
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát…
Hình ảnh hàng tre không chỉ là một nét đẹp quen thuộc của làng quê Việt mà còn là biểu tượng của sức sống mãnh liệt, ý chí kiên cường và tinh thần bất khuất của dân tộc. Trong khung cảnh mờ sương ấy, hàng tre hiện lên như đang canh giấc ngủ cho Bác, vẫn trường tồn theo năm tháng. Đại từ “con” được tác giả sử dụng không chỉ thể hiện tình cảm kính trọng mà còn là tiếng gọi thân thương, gần gũi như lời của một người con miền Nam xa xôi lần đầu được ra thăm Người. Cả đoạn thơ mở đầu thấm đẫm niềm xúc động tự hào cùng nỗi niềm biết ơn vô hạn dành cho Bác Hồ – người cha vĩ đại của dân tộc.
Tiếp theo, khi đứng trước dòng người đang lặng lẽ vào viếng lăng, Viễn Phương xúc động khắc họa:
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ…
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ
Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân…
Bằng thủ pháp ẩn dụ, tác giả đã dùng hình ảnh “mặt trời trong lăng” để nói về Bác – như một nguồn sáng bất tử, soi rọi niềm tin và lý tưởng cho dân tộc Việt Nam. Câu thơ gợi lên cảm giác thiêng liêng, kính phục, thể hiện lòng tôn kính cao độ của nhân dân đối với Bác. Dòng người ngày ngày thành kính tiến vào lăng dâng lên Bác những tình cảm chân thành, những lời tri ân sâu lắng. Cụm từ “kết tràng hoa” ẩn dụ cho hàng ngàn trái tim hòa chung nhịp đập, thể hiện lòng biết ơn, sự hy sinh vô điều kiện của vị lãnh tụ suốt cả cuộc đời dành cho dân tộc.
Đến khi bước chân vào bên trong lăng, cảm xúc của tác giả càng thêm lắng đọng, chan chứa:
Bác nằm trong giấc ngủ bình yên
Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền…
Trong không gian tĩnh lặng và thiêng liêng ấy, thời gian như ngừng trôi, mọi xúc cảm lắng xuống, chỉ còn lại một niềm thương nhớ, một sự tôn kính vô hạn. Hình ảnh Bác “ngủ” giữa vầng sáng dịu dàng tạo cảm giác thanh thản, an lành, gợi lên sự trường tồn của Người trong tâm hồn dân tộc. Dù biết rằng Bác đã về cõi vĩnh hằng, nhưng trong lòng mỗi người dân Việt Nam, Bác vẫn sống mãi, ánh lên với hình ảnh vầng trăng dịu dàng, bao dung. Chính cảm xúc ấy đã làm nên chất thơ đậm chất trữ tình và linh thiêng trong toàn bộ bài thơ.
Khổ thơ cuối là tiếng lòng đầy lưu luyến của một người con miền Nam khi rời xa Bác:
Mai về miền Nam thương trào nước mắt
Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác,
Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây,
Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này…
Không còn là những suy tưởng trừu tượng, Viễn Phương bày tỏ trực tiếp mong ước được hóa thân, hòa mình mãi mãi bên cạnh lăng Bác. Hình ảnh con chim, đóa hoa, cây tre – những điều bình dị nhưng chan chứa tình yêu và sự gắn bó – là biểu tượng cho tấm lòng trung hiếu, nguyện một đời canh giấc ngủ cho Bác và gìn giữ những lý tưởng Người đã để lại. Điệp ngữ “muốn làm” liên tiếp được nhắc lại như những lời nguyện ước chân thành, thể hiện tình cảm sâu sắc, dạt dào và lòng trung thành tuyệt đối đối với vị lãnh tụ vĩ đại.
“Viếng lăng Bác” không chỉ là một bài thơ mang giá trị nghệ thuật cao, với hình ảnh đẹp, ngôn ngữ giàu cảm xúc, mà còn là một bản tình ca đầy thiêng liêng về tấm lòng của người con đất Việt dành cho Bác Hồ muôn vàn kính yêu. Tác phẩm đã rung động trái tim của bao thế hệ, góp phần khắc sâu hình ảnh của Bác không chỉ trong thơ ca mà còn trong tâm hồn mỗi người dân Việt Nam. Qua đó, bài thơ trở thành một di sản tinh thần quý báu, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, lòng biết ơn sâu sắc và niềm tự hào về một lãnh tụ có tầm vóc vĩ đại trong lịch sử dân tộc.
397 lượt xem